Zihinsel Gelişim Destek Programı
Dikkat, hafıza, problem çözme ve akıl yürütme gibi bilişsel becerileri güçlendirmeyi hedefleyen yapılandırılmış programdır.
Zihinsel gelişim destek programı, çocukların dikkat, bellek, algı, kavram geliştirme, akıl yürütme ve problem çözme gibi bilişsel becerilerini hedefli etkinliklerle desteklemeyi amaçlar. Bu beceriler, okulda öğrenmenin de günlük hayatta bağımsız hareket etmenin de temelini oluşturur: Alışveriş listesini akılda tutmak, bir oyunun kurallarını hatırlamak ya da bir sorunla karşılaştığında farklı yollar denemek bilişsel becerilerin günlük yansımalarıdır. Birden fazla gelişim alanını kapsayan yoğun bir program için gelişim geriliği eğitimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimler için uygundur?
- Zihinsel yetersizlik tanısı olan ya da bilişsel alanda desteğe ihtiyaç duyan çocuklar
- Kavramları öğrenmekte ve kalıcı hâle getirmekte zorlanan çocuklar
- Dikkatini sürdürmekte ve öğrendiklerini hatırlamakta güçlük yaşayanlar
- Yeni durumlara uyum sağlamakta, problem çözmekte ve plan yapmakta zorlananlar
- Akademik becerilerin temelini oluşturan sıralama, sınıflama ve eşleştirme becerilerinde destek gereken çocuklar
Aileler genellikle "Bir şeyi öğreniyor ama ertesi gün unutuyor", "Bir işi nasıl yapacağını planlayamıyor" ya da "Aynı oyunu hep aynı şekilde oynuyor, farklı bir yol deneyemiyor" gibi gözlemlerle başvurur.
Program alanları
Dikkat
Dikkati bir uyarana yöneltme, sürdürme ve gerektiğinde başka bir uyarana geçirebilme çalışılır. Etkinlikler kısa sürelerle başlar ve çocuk başardıkça uzatılır.
Bellek
Görsel ve işitsel bellek oyunları, sıralı yönergeler, kart eşleştirme ve hikâye hatırlama gibi etkinliklerle kısa süreli ve çalışma belleği desteklenir. Öğrenilenlerin kalıcı olması için anlamlı bağlamlarda ve aralıklı tekrarlarla çalışılır.
Kavram ve akıl yürütme
Renk, şekil, büyüklük, miktar, zaman ve mekân kavramları somut materyallerle öğretilir. Sınıflama, sıralama, neden-sonuç ilişkisi kurma ve örüntü tamamlama gibi becerilerle akıl yürütme desteklenir.
Problem çözme ve günlük hayat
Çocuğa bir sorunla karşılaştığında ne yapabileceğini düşünmeyi öğreten basit senaryolar kullanılır: "Bardağın suyu döküldü, ne yapabiliriz?" Bu beceriler giyinme sırası, bir tarifi takip etme ya da para kullanma gibi gerçek hayat etkinlikleriyle birleştirilir.
Süreç
İlk aşamada çocuğun bilişsel becerilerdeki mevcut düzeyi gözlem ve yaşına uygun etkinliklerle belirlenir. Ardından ölçülebilir hedefler içeren bireysel bir plan hazırlanır. Seanslar bire bir yürütülür; materyaller çocuğun ilgi alanlarına göre seçilir. Belirli aralıklarla hedefler gözden geçirilir ve kazanımlar ailelerle somut örneklerle paylaşılır. Akademik becerilere geçiş aşamasında akademik destek programı ile, ilk yıllarda ise erken müdahale programı ile birlikte çalışılabilir.
Evde bilişsel becerileri desteklemek
- Hafıza kartları, eşleştirme ve sıralama oyunları gibi basit kutu oyunlarını birlikte oynayın.
- Mutfakta tarif takibi, sofra kurma ve çamaşır eşleme gibi işlerle sıralama ve sınıflamayı çalışın.
- Bir sorunla karşılaştığında hemen çözmek yerine "Ne yapabiliriz?" diye sorun ve birkaç seçenek düşünün.
- Gün sonunda "Bugün neler yaptık?" sohbetiyle hatırlamayı destekleyin.
- Yeni bir beceriyi farklı ortamlarda tekrar edin; markette, parkta ve evde.
RAM ve destek eğitim
Zihinsel yetersizlik tanısı alan öğrenciler için destek eğitim hakkı, sağlık raporunun ardından RAM'da yapılan eğitsel değerlendirmeyle belirlenir. Rapor, başvuru ve değerlendirme aşamalarını RAM raporu ve destek eğitim süreci başlıklı yazımızda adım adım anlattık. Dikkat güçlüğüne yönelik ev önerileri için DEHB: evde günlük rutin yazımız da faydalı olabilir.
Payas, Arsuz ve İskenderun'dan aileler başvurabilir. Çocuğunuzun öğrenme yolculuğunu birlikte planlamak için ön görüşme formunu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bu program zekâ geliştirme programı mı?
Program belirli bilişsel becerileri hedefli etkinliklerle destekler. Herhangi bir puan artışı vaat etmez; amacı çocuğun öğrenme ve günlük yaşam becerilerini güçlendirmektir.
Zihinsel yetersizlik tanısı olmayan çocuklar da katılabilir mi?
Evet. Dikkat, bellek ya da problem çözme gibi alanlarda desteğe ihtiyaç duyan çocuklar tanıdan bağımsız olarak değerlendirilebilir.
Bu program ile gelişim geriliği eğitimi arasındaki fark nedir?
Gelişim geriliği eğitimi hareket, dil, sosyal ve öz bakım dahil birçok alanı birlikte ele alan yoğun bir programdır. Zihinsel gelişim destek programı ise özellikle bilişsel becerilere odaklanır.
Bilgisayar ve tablet oyunları kullanılıyor mu?
Ağırlıklı olarak somut materyaller, kutu oyunları ve gerçek hayat etkinlikleri kullanırız. Dijital araçlar gerektiğinde sınırlı ve amaçlı biçimde değerlendirilebilir.
